เคยมีคำถามไหมครับว่า ในโลกที่ AI ตอบคำถามได้เร็วกว่าการเดินไปที่ชั้นหนังสือ และ E-book เข้าถึงได้ง่ายแค่ปลายนิ้ว “บรรณารักษ์” หรือ “ห้องสมุด” ยังจำเป็นอยู่ไหม? สำหรับผม คำตอบคือ “จำเป็นกว่าที่เคย” ครับ แต่บทบาทของเรากำลังเปลี่ยนไป

ห้องสมุดสำหรับคนรักห้องสมุด บรรณารักษ์ และหนังสือ

เคยมีคำถามไหมครับว่า ในโลกที่ AI ตอบคำถามได้เร็วกว่าการเดินไปที่ชั้นหนังสือ และ E-book เข้าถึงได้ง่ายแค่ปลายนิ้ว “บรรณารักษ์” หรือ “ห้องสมุด” ยังจำเป็นอยู่ไหม? สำหรับผม คำตอบคือ “จำเป็นกว่าที่เคย” ครับ แต่บทบาทของเรากำลังเปลี่ยนไป

สวัสดีครับ เพื่อนพี่น้องชาวห้องสมุด และบรรณารักษ์ทุกท่าน ในฐานะเพื่อนร่วมวิชาชีพ และผู้สังเกตการณ์ความเป็นไปของวงการห้องสมุด ผมจะขอ Review ภาพรวมของวงการห้องสมุดในปี 2025 ที่กำลังจะผ่านพ้นไปในอีกไม่กี่วันนี้ ต้องขอบอกว่า ปีนี้ไม่ใช่แค่ปีแห่งการเปลี่ยนแปลงผ่านไปอย่างธรรมดา แต่ผมจะขอนิยามว่าเป็น “The Year of Human-AI Symbiosis in Libraries” หรือ ปีที่ห้องสมุดและปัญญาประดิษฐ์เริ่มจับมือกันเดินอย่างเป็นรูปธรรมที่สุด หลังจากที่เราตื่นตระหนกกันไปแล้วในช่วง 2-3 ปีก่อนหน้า (ถึงเวลาแล้วสินะ)

วันนี้ขอมาแบบเบาๆ นิดนึง คือผมสังเกตว่า มีเพื่อนๆ หลายคนเข้ามาในบล็อกของผมเพราะ “คำคมห้องสมุด” วันนี้ผมเลย List ไอเดียสุดสร้างสรรค์กับคำคมสำหรับห้องสมุดยุคใหม่ มาฝาก จำนวน 30 ประโยค โดยแบ่งเป็น 3 หมวดหมู่ใหญ่ๆ ไปอ่านกันได้เลย


ไม่ได้มาเขียนบล็อกห้องสมุดนาน ขอยกกรณีศึกษาของห้องสมุดที่ผมเคยดูแลมาเป็นตัวอย่างดีกว่า เคยสงสัยไหมครับว่า ทำไม “ห้องสมุดมารวย” ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ถึงครองใจนักลงทุนและผู้สนใจเรื่องการเงินการลงทุนมาได้อย่างยาวนาน? ไม่ใช่แค่เพราะมีหนังสือเยอะหรอกนะครับ แต่เพราะมีกลยุทธ์การตลาดที่แข็งแกร่งซ่อนอยู่ต่างหาก หนึ่งในกลยุทธ์ทางการตลาด คือ การนำแนวคิด “7Ps Marketing Mix” มาใช้

![มาเรียนรู้เรื่อง “Data Analytics” ที่เกี่ยวกับงานห้องสมุด [TKPARK] มาเรียนรู้เรื่อง “Data Analytics” ที่เกี่ยวกับงานห้องสมุด [TKPARK]](http://www.libraryhub.in.th/wp-content/uploads/2024/02/Presentation-ทุกเรื่องที่ต้องรู้เกี่ยวกับ-DATA-เพื่อพัฒนาห้องสมุดสุดปัง.png)
Admin ได้มีโอกาสไปบรรยายใน session “Librarian Space” ตอน “Data Analytics” ซึ่งเป็นหลักสูตรเบื้องต้นสำหรับบรรณารักษ์ที่สนใจในเรื่องการนำข้อมูลของห้องสมุดมาใช้ในชีวิตประจำวัน
ภายใต้หัวข้อนี้แบ่งออกเป็น 4 ตอน ได้แก่
1) Data ในชีวิตประจำวัน และ Data ในงานห้องสมุด
2) การวิเคราะห์ข้อมูลของห้องสมุด
3) กรณีศึกษาการนำ Data มาใช้ในงานห้องสมุด
4) ทักษะและความรู้สำหรับการเป็น Data Librarian
ผมจึงขอนำวีดีโอจาก Facebook Fanpage TKPARK มาลงในบล็อกให้เพื่อนๆ ดูกันอย่างไม่ขาดตอน ไปดูกันได้เลย
Read more
เป็นอีกบทความหนึ่งที่ผมอยากท้าทายความสามารถของ ChatGPT ว่า เครื่องมือนี้จะแนะนำและให้ความช่วยเหลือเราได้มากน้อยเพียงใด และมีเพื่อนๆ ถามมาว่ามันน่าเชื่อถือและนำไปอ้างอิงได้หรือไม่ วันนี้ผมจึงจะพิสูจน์ให้เพื่อนๆ ดู และเพื่อนๆ ลองพิจารณากันเองว่า เราจะเชื่อถือข้อมูลเรานี้ได้แค่ไหน
คำถามง่ายๆ ที่ผมจะนำมาถาม ChatGPT
“Please suggest libraries in Bangkok that I should not miss.”

ตลอดระยะเวลาที่ผมได้เขียนบล็อกห้องสมุด และมีโอกาสไปบรรยายให้ห้องสมุดต่างๆ เข้าใจและรู้จักห้องสมุดในมุมมองต่างๆ คำถามหนึ่งที่คุณครูบรรณารักษ์ (บรรณารักษ์ในห้องสมุดโรงเรียน) ถามผมมากที่สุด คือ “จะเริ่มงานห้องสมุดอย่างไร ในเมื่อพวกเขาไม่ได้เรียนด้านบรรณารักษ์มาโดยตรง”
การจัดเรียงหนังสือในห้องสมุด มีแค่จัดเรียงตามแบบดิวอี้ (Dewey) หรือเปล่า ต้องเรียง 000 – 999 จริงๆ ใช่หรือไม่ และจะทำความเข้าใจตัวเลขต่างๆ ว่ามีความหมายอย่างไรได้เร็วที่สุดแค่ไหน …
Read more
ก่อนอื่นผมต้องขอออกตัวก่อนนะครับว่า “เรื่องที่เขียนในวันนี้ ไม่ได้มาจากการหมดไฟ หรือ หมดไอเดียที่จะเขียนเรื่องราวของห้องสมุดหรือบรรณารักษ์นะครับ” แต่มาจากการอยากลองสิ่งใหม่ๆ มากกว่า
หากกล่าวถึง ChatGPT ผมคงไม่ต้องแนะนำอะไรมากมายแล้ว ณ ตอนนี้ เพราะเชื่อว่าเพื่อนๆ หลายคนก็คงรู้จัก และหลายคนก็คงใช้ในชีวิตประจำวันเช่นกัน


ก่อนอื่นต้องถามพี่น้องชาวบรรณารักษ์ก่อนว่ารู้จัก McKinsey แค่ไหน แล้ว McKinsey คือบริษัทอะไร คำตอบ McKinsey คือ 1 ในบริษัทยักษ์ใหญ่ในวงการที่ปรึกษาระดับโลก ซึ่งนอกจากจะทำธุรกิจให้คำปรึกษากับบริษัทชั้นนำต่างๆ แล้ว บริษัทนี้ก็มีการจัดพิมพ์หนังสือแนวคิดด้านการเป็นผู้นำ ไปจนถึงการเปลี่ยนแปลงด้านดิจิทัลด้วย
Read more
ประกาศผลเป็นที่เรียบร้อยแล้วสำหรับรางวัล Systematic Public Library of the Year Award 2023 ในงาน IFLA World Library and Information Congress 2023 ซึ่งเมื่อวันก่อนผมได้กล่าวถึงห้องสมุดที่เข้ารอบสุดท้ายทั้ง 4 ห้องสมุด (กลับไปอ่านเรื่อง มาลุ้นกันว่า ห้องสมุดประชาชนแห่งปี 2023 (ระดับโลก) จะเป็นที่ใด)
ผลการตัดสิน คือ Biblioteca Gabriel García Márquez ได้รับรางวัล Systematic Public Library of the Year Award 2023 นั่นเอง
Read more